ร่างกฎสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยเครื่องแบบพิเศษสำหรับข้าราชการกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช พ.ศ. ….
ร่างกฎสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยเครื่องแบบพิเศษสำหรับข้าราชการกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช พ.ศ. ….
คณะรัฐมนตรีมีมติอนุมัติหลักการร่างกฎสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยเครื่องแบบพิเศษสำหรับข้าราชการกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช พ.ศ. …. ตามที่กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (ทส.) เสนอ และให้ส่งสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาตรวจพิจารณา โดยให้รับความเห็นของสำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรีไปประกอบการพิจารณาด้วย แล้วดำเนินการต่อไปได้
รวมทั้งเห็นชอบกับความเห็นของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาที่เสนอคณะรัฐมนตรีให้อาศัยอำนาจตามมาตรา 4 (5) แห่งพระราชกฤษฎีกาว่าด้วยการเสนอเรื่องและการประชุมคณะรัฐมนตรี พ.ศ. 2548 กำหนดให้กฎสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยเครื่องแบบ ซึ่งออกโดยอาศัยอำนาจตามพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน พุทธศักราช 2478 ไม่ต้องนำเสนอคณะรัฐมนตรี โดยให้กระทรวงที่เกี่ยวข้องจะต้องเสนอร่างกฎสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยเครื่องแบบต่อสำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรีซึ่งเป็นหน่วยงานที่ดูแลกฎหมายดังกล่าวเพื่อพิจารณาก่อน หากสำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรีตรวจสอบแล้วไม่ขัดข้อง ให้ส่งสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาตรวจพิจารณาโดยตรงก่อนที่จะประกาศใช้บังคับ
เรื่องเดิม
เมื่อเดือนมกราคม 2569 ทส. ได้เสนอร่างกฎสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยเครื่องแบบพิเศษสำหรับข้าราชการกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช พ.ศ. .... มาเพื่อดำเนินการ ซึ่งหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้เสนอความเห็นเพื่อประกอบการพิจารณาของคณะรัฐมนตรี ดังนี้
1. สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี (สปน.) เห็นชอบในหลักการ โดยมีข้อสังเกตว่า ควรยกเลิกกฎสำนักนายกรัฐมนตรี ฉบับที่ 88 (พ.ศ. 2542) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน พุทธศักราช 2478 ในส่วนของเครื่องแบบพิเศษ ที่ใช้กับการปฏิบัติหน้าที่ของข้าราชการกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ฉบับเดิมหรือไม่ รวมทั้งควรพิจารณาดำเนินการตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2553 และวันที่ 6 ตุลาคม 2563 เนื่องจากคณะรัฐมนตรีได้มีมติ (9 กุมภาพันธ์ 2553) เห็นชอบเรื่องการกำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการและแนวทางในการปรับปรุงเครื่องแบบพิเศษ โดยในกรณีส่วนราชการที่จะกำหนดเครื่องแบบพิเศษขึ้นใหม่ได้วางหลักเกณฑ์ให้ควรกำหนดเฉพาะเจ้าหน้าที่ที่มีกฎหมายกำหนดให้ปฏิบัติงานที่มีลักษณะพิเศษเท่านั้นเป็นผู้มีสิทธิแต่งเครื่องแบบพิเศษเพิ่มเติมจากการแต่งกายด้วยเครื่องแบบปฏิบัติราชการปกติของข้าราชการพลเรือน เพื่อให้เกิดความเหมาะสมกับลักษณะของภารกิจ โดยมิใช่เป็นเพียงการแต่งกายที่มีลักษณะเป็นการทั่วไปเพื่อให้เป็นรูปแบบเดียวกันทั้งหน่วยงานเท่านั้น อีกทั้งคณะรัฐมนตรีได้มีมติ (6 ตุลาคม 2563) เน้นย้ำให้มีการพิจารณาอย่างเคร่งครัดในการกำหนดเครื่องแบบพิเศษของส่วนราชการโดยคำนึงถึงความคุ้มค่าและภาระของข้าราชการในหน่วยงานด้วย นอกจากนี้ในส่วนของหมวก ซึ่งร่างกฎสำนักนายกรัฐมนตรีดังกล่าวได้กำหนดให้หมวกมี 7 แบบ และหมวกบางแบบจะมีการแบ่งชั้นของข้าราชการแต่ละประเภทและแต่ละตำแหน่งออกเป็น 3 ระดับ รวมถึงการกำหนดให้มีเครื่องหมายแสดงระดับที่ให้ประดับที่ปกเสื้อเบื้องขวาของเสื้อข้าราชการชาย อีก 5 ระดับ ซึ่งการกำหนดในลักษณะดังกล่าวไม่สอดคล้องกับมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2553 ที่ให้ส่วนราชการที่จะกำหนดเครื่องแบบพิเศษขึ้นใหม่ สมควรกำหนดสิ่งประกอบหรือส่วนประกอบของเครื่องแบบพิเศษเป็นแบบเดียวกัน โดยไม่ต้องแบ่งชั้นของการประดับอีก เว้นแต่การกำหนดชั้นในการประดับเครื่องหมายตำแหน่งบนอินทรธนู ดังนั้น การเสนอร่างกฎสำนักนายกรัฐมนตรีดังกล่าว จึงควรปฏิบัติตามมติคณะรัฐมนตรีดังกล่าวอย่างเคร่งครัดด้วย
2. สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (สคก.) เห็นว่า คณะรัฐมนตรีสามารถพิจารณาอนุมัติหลักการร่างกฎสำนักนายกรัฐมนตรีดังกล่าวได้ โดยมีข้อสังเกตว่า โดยที่ร่างกฎสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยเครื่องแบบ ซึ่งออกโดยอาศัยอำนาจตามพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน พุทธศักราช 2478 นั้น เป็นการกำหนดเครื่องแบบสำหรับแต่งกาย เครื่องหมายตำแหน่งสังกัด ลักษณะ ชนิด และประเภทของเครื่องแบบ วาระและเงื่อนไขในการแต่งเครื่องแบบ ซึ่งมิได้เกี่ยวกับนโยบายสำคัญอันใด สมควรที่คณะรัฐมนตรีจะอาศัยอำนาจตามมาตรา 4 (5) แห่งพระราชกฤษฎีกาว่าด้วยการเสนอเรื่องและการประชุมคณะรัฐมนตรี พ.ศ. 2548 กำหนดในหลักการว่ากฎกระทรวงที่ออกตามกฎหมายดังกล่าวไม่ต้องนำเสนอต่อคณะรัฐมนตรี ซึ่งจะเป็นการลดภาระงานของคณะรัฐมนตรีที่จะต้องพิจารณาร่างกฎดังกล่าวอันเป็นงานปกติประจำ (routine) เพื่อจะได้ใช้เวลาประชุมสำหรับเรื่องทางนโยบาย (Policy) ได้มากขึ้น ทั้งนี้ หากคณะรัฐมนตรีเห็นชอบด้วยกับกระบวนการเสนอร่างกฎสำนักนายกรัฐมนตรีที่เสนอ สมควรกำหนดให้ชัดเจนว่ากระทรวงที่เกี่ยวข้องจะต้องเสนอร่างกฎสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยเครื่องแบบต่อ สปน. ซึ่งเป็นหน่วยงานที่ดูแลกฎหมายดังกล่าวเพื่อพิจารณาก่อน หาก สปน. ตรวจสอบแล้วไม่ขัดข้องให้ส่ง สคก. ตรวจพิจารณาโดยตรง
3. ต่อมาได้มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งรัฐมนตรี ประกาศ ณ วันที่ 30 มีนาคม2569 สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรีจึงได้แจ้งยุติการดำเนินการในเรื่องดังกล่าว
สาระสำคัญของร่างกฎสำนักนายกรัฐมนตรี
ทส. เสนอว่า
1. โดยที่ข้าราชการกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช มีหน้าที่ และภารกิจในการปฏิบัติตามกฎหมายว่าด้วยการป่าไม้ กฎหมายว่าด้วยอุทยานแห่งชาติ กฎหมายว่าด้วยการสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า รวมถึงกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง เพื่อรักษาสมดุลของทรัพยากรป่าไม้ สัตว์ป่า และความหลากหลายทางชีวภาพ อีกทั้งมีหน้าที่ควบคุม กำกับดูแลและป้องกันปราบปรามการกระทำความผิดในพื้นที่ป่าอนุรักษ์ ได้แก่ อุทยานแห่งชาติ วนอุทยาน สวนพฤกษศาสตร์ สวนรุกขชาติ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า และเขตห้ามล่าสัตว์ป่า นอกจากนี้ ยังมีหน้าที่ควบคุมตรวจสอบ การค้า การนำเข้า การส่งออก และการนำผ่านซึ่งพืชป่า สัตว์ป่า ซากสัตว์ป่า และผลิตภัณฑ์จากซากสัตว์ป่า ให้เป็นไปตามอนุสัญญาว่าด้วยการค้าระหว่างประเทศซึ่งชนิดสัตว์ป่าและพืชป่าที่ใกล้สูญพันธุ์ (CITES) และอนุสัญญาระหว่างประเทศอื่นที่เกี่ยวข้องกับการอนุรักษ์สัตว์ป่าและพืชป่า ทั้งภายในประเทศและระหว่างประเทศ ซึ่งในการปฏิบัติหน้าที่ดังกล่าวจำเป็นต้องดำเนินการทั้งในด้านการตรวจสอบ ควบคุม และป้องกันปราบปราม รวมถึงปฏิบัติงานประจำด่านท่าอากาศยาน ด่านท่าเรือ และด่านชายแดนที่มีการค้าระหว่างประเทศ ตลอดจนปฏิบัติงานประจำพื้นที่อุทยานแห่งชาติ วนอุทยาน สวนพฤกษศาสตร์ สวนรุกขชาติ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า และเขตห้ามล่าสัตว์ป่า
2. ดังนั้น เพื่อให้เหมาะสมกับลักษณะภารกิจและพื้นที่ปฏิบัติงาน กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช จึงกำหนดให้ข้าราชการมีเครื่องแบบพิเศษสำหรับการปฏิบัติหน้าที่ดังกล่าว ทส. โดยกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช จึงได้ยกร่างกฎสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยเครื่องแบบพิเศษสำหรับข้าราชการกรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่า และพันธุ์พืช พ.ศ. .... โดยมีสาระสำคัญเช่นเดียวกับร่างกฎสำนักนายกรัฐมนตรีที่เคยเสนอมาสรุปได้ ดังนี้
2.1 กำหนดให้เครื่องแบบพิเศษข้าราชการชายและหญิง กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช มี 4 ชนิด ได้แก่ 1) เครื่องแบบปฏิบัติงานปกติและเครื่องแบบพิธีการ 2) เครื่องแบบปฏิบัติงานพื้นที่ป่าอนุรักษ์ 3) เครื่องแบบปฏิบัติงานป้องกันรักษาป่า และ 4) เครื่องแบบปฏิบัติงานควบคุมไฟป่า
2.2 กำหนดอินทรธนูอ่อนสีเขียวเข้ม ทำด้วยผ้าพื้นแข็งสีเขียวเข้มรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าขอบล่างกว้าง 5 เซนติเมตร ขอบบนกว้าง 4.5 เซนติเมตร มีความยาว 10 เซนติเมตร มีแถบดิ้นทองกว้าง 0.3 เซนติเมตร ปักเสมอขอบบนและล่าง ด้านใต้อินทรธนูเป็นผ้าสีดำเย็บลิ้นสอดยาว 5 เซนติเมตร อินทรธนูอ่อนให้ใช้ประดับกับเครื่องแบบปฏิบัติงานปกติ
2.3 กำหนดอินทรธนูแข็ง ทำด้วยสักหลาดแข็ง รูปเหลี่ยมผืนผ้าปลายหักมุม ขอบล่างกว้าง 5 เซนติเมตร ขอบบนกว้าง 4.5 เซนติเมตร ยาว 10 เซนติเมตร ปักดิ้นทองลายเถาไม้เต็มแผ่น ส่วนบนอินทรธนูประดับตราครุฑพ่าห์สีทอง ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 1.3 เซนติเมตร อินทรธนูแข็งให้ใช้ประดับกับเครื่องแบบพิธีการ
2.4 โอกาสในการแต่งเครื่องแบบพิเศษ ให้เป็นไปตามที่อธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืชกำหนด และให้ประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์หรือประดับเครื่องหมายแสดงความสามารถหรือเข็มแสดงวิทยฐานะของสถาบันการศึกษาของทางราชการได้
(โปรดตรวจสอบมติคณะรัฐมนตรีที่เป็นทางการจากสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรีอีกครั้ง)
ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี นายอนุทิน ชาญวีรกูล (นายกรัฐมนตรี) 21 กรกฎาคม 2569
g4
